Sıradışı Bir İnternet Dergisi

Soyut Sanatın Kısa Tarihçesi

Kültür & Sanat Kategorisinde Tarafından

Sanatsal bir hareketin evrimini, sanatçıların stillerinin çeşitliliğini ve etkilerini anlamak için geri adım atmak gerekir.

Doğu Avrupa’da İlk Çıkış

Soyut Sanat 20. yüzyılın başında doğdu. Zamanın sanat akımları esas olarak Fovizm, Kübizm ve Figüratif Dışavurumculuktan oluşuyordu. Sanat, renk, formlar ve özellikle de konu ile işaretleniyordu. Öyle ki azar azar figürasyon tamamen dışarıda bırakıldı ve içerik saf form için terk edildi. Bu dönemi tanımlayan şey şüphesi cesaret olmuştur, sanatçılar giderek akademik prangalardan kurtuluyorlardı.

Soyut Sanat’ın başlangıcını tespit etmek zordur. Gerçekten de her biri soyutlama tanımına kişisel dokunuşlarını getiren, çeşitli stillerden, farklı ressamların eş zamanlı geçişleri vardır. Soyut sanatın başına bir tarih verilmesi gerekirse 1910 denebilir. Bu tarih Vassily Kandinsky’nin ilk soyut suluboya çalışmalarına karşılık gelir. Doğu Avrupa’daki Avangart hareketin bir parçası olan bu Rus ressam, hiçbir öncü olmaksızın ilk soyut sanata geçen kişi olmuştur. Figüratif sanattan farklı olarak, gerçekliği temsil etmeyen bir sanat olarak, ondan soyutlar. Bu sanat, dış dünyadan alışılmış konulardan veya nesnelerden kurtulan renklere, şekillere odaklanır.

Frantisek Kupka – Compliment (1912)

Rasyonellik ve Dışavurumculuk

Bu akım kabaca iki fikirde özetlenebilir: bir yandan rasyonalite arayışı, dış gerçeklikten bağımsız bir düzen için; öte yandan rengin etkileyici ve sembolik işlevinin gelişimi, formların ritmi ve özneden bağımsızlığı. Kandinsky, Kupka, Delaunay gibi sanatçılar renk çeşitliliğinde çok çeşitli duygular bulurlar. Tuval üzerine yayılan parlak kırmızı veya koyu mavi, izleyici üzerinde belirli bir etkiye sahiptir ve bir zihin durumu iletir. Hareketin öncülerinden Çek ressam Kupka şunları söyledi: “Bu nedenle içimizde zihinsel uyandırdıklarından, ışığın, farklı karakter ve değerin hislerini düşünmek ve sorgulamak daha uygun görünüyor.”

Kazimir Malevich – Black Square (1915)

Farklı Soyut Sanatlar

Soyut Sanat, çok özel kodlarla hızlı bir şekilde alt kategorilere ayrılan zengin bir harekettir. Kandinsky lirik soyutlamanın temsilcisidir: endişelerinin merkezinde duyguların gücü ve rengin insanlar üzerindeki etkisi var. Malevich üstünlüğü temsil eder: saf resimsel hassasiyet arayan ve şekillerin ve renklerin kendileri için çalışıldığı bir hareket. Malevich’in çalışmaları, Kandinsky’den daha geometrik, daha az renklidir; bunlar, şekillerin ve renklerin kasırgalar ile karşılaştırılabilir, ancak uzmanlıkla organize edilir. Bu arada Piet Mondrian, ana renk kareleri ve siyah çizgileriyle, neredeyse matematiksel bir sanat olan geometrik soyutlamanın yolunu açar. Ayrıca, tuvali tamamen kaplayan asitlendirilmiş renkler ve yuvarlak şekiller kullanan Delaunay tarafından kurulan Orphism’in gelişimine de dikkat çekiyoruz. Bu farklı eğilimler 1930’lara kadar sürüyor.

Jackson Pollock – Autumn Rhythm (Number 30), 1950

1940’larda ve 1950’lerde, Amerikalı ressamlar yeni bir hareket geliştirir: Soyut Dışavurumculuk. İkinci Dünya Savaşı sonrasında, bu yeni stil tam anlamıyla sanat dünyasını işgal eder. Jackson Pollock ve Willem de Kooning gibi figürler döneme izlerini bırakır ve bugün bile piyasadaki en popülerler arasındadırlar. Soyut Dışavurumculuk bile sanatçılara göre çok çeşitlilik gösterebilir. Örneğin Pollock, fırçasını tuval üzerinde sallayan, çok az renk oluşturan noktalar (“lekelenme”) yaratan, ressamın öldürücü hareketleriyle karakterize edilen bir aksiyon resminin temsilcisidir. Burada ressamın, sanatsal sürecin merkezinde yer alan fiziksel eylemidir, resmin (başka türlü var olmayan) öznesi değil. Canlı renklerdeki geniş alanlar olan renk alanı boyama, Rothko veya Clyfford Still gibi sanatçılar tarafından temsil edilir ve özneden ve tuvalden kurtulmuş bir rengin güçlendirilmesini savunur.

Victor Vasarely – Marsan 2 – 1964 – 1974

1960’dan itibaren esas olarak iki yeni akım ortaya çıkar: Optik Sanat (Op-Art) ve Minimalizm. Victor Vasarely Op-Art’ın babasıdır, bu hareketin sanatçıları, yani Julio Le Parc, François Morellet, Yaacov Agam izleyicide görsel duyumlar yaratmak için renk, şekil ve ışığın etkileri üzerine oynar. Aynı zamanda Sol LeWitt, Robert Morris ve Dan Flavin gibi sanatçılar tarafından temsil edilen minimalizm ortaya çıkar. Onların mottosu minimaldir. Sanat genellikle geometrik, her zaman soyut olan basit bir yapıya indirgenir.

Hilma af Klint – De tio största n°3 (1907)

Peki ya soyut sanatın ‘’babası’’ bir kadın olsaydı?

Kandinsky, Malevich ve Mondrian Soyut Sanat’ın kurucuları olarak kabul edilse bile, sanat tarihi zamanla netlik kazanır. Böylece zamanla resimsel soyutlamanın gerçek öncüsü geri geldi. İsveçli ressam Hilma af Klint, 1906’da, Kandinsky suluboylarından 4 yıl önce, soyut tablolar resmediyordu. Bu üç öncü adamı etkilemiş midir? Kadın olmak mı onun tanınmasını engelledi? Yoksa tek suç İsveç’in coğrafi konumu muydu? Bu soruların cevabı ne olursa olsun, çalışmalarının yeniden keşfedilmesi şüphesiz memnuniyetle karşılanmalıdır.

12 Mart 1996 Ankara doğumluyum. Şu an Marmara Üniversitesi Fransızca Öğretmenlik son sınıf öğrencisiyim. Bir taraftan ufak ufak yazıp diğer taraftan dillerle iç içe yaşıyorum.

2 Comments

    • Merhabalar Hasan Bey,
      Öncelikle ilginize çok teşekkür ederiz. Yazılarımızın her hakkı dergimize aittir ve dolayısıyla başka platformlarda yayınlanamaz. Bizleri daima buradan okuyabilirsiniz. Sağlıklı günler diliyoruz.

Bir cevap yazın

Your email address will not be published.

*

Kültür & Sanat Son Yazıları

AMY

Akıllara kazınan kabarık saçları, abartılı göz makyajı, marjinal dövmeleri, sahip olduğu eşi

Adaletin Tanrısı Haechi

Çin ve Güney Kore mitolojisinde “ülkenin yaşamsal düzenini korumak” ile yükümlü bir
Git Yukarı